PRZYCZYNEK DO HISTORII ŻYDÓW W LĘBORKU PO ZAKOŃCZENIU
II WOJNY ŚWIATOWEJ    [5]

  hitlerowski im o tem przypomniał. O żadnym pozytywnym stosunku z ich strony do żydostwa mowy być nie mogło. Żydów tych, a właściwie pół-Żydów było około 300. /.../ Z tego elementu Kom. Żyd. Wielkiej pociechy nie miał. Gdy tylko zaczęły się organizować transporty rdzennych Niemców do Niemiec, Żydzi, o których wyżej mowa była zatęsknili za swoim Vaterlandem i razem z Niemcami opuścili Wybrzeże” .Jako ciekawostkę można odnotować, iż wojnę przeżył urodzony w Lęborku 15 czerwca 1912 r. Moritz Ausuebel, syn Ignacego i Ernestiny z domu Semel. Przed wojną mieszkał on przez pewien czas w Gdańsku, skąd wyemigrował do Holandii. Wraz z żoną i córką mieszkał po wojnie w Brukseli.
Postanowił zmienić nazwisko na Moryc Abel. Z bliżej nie znanych powodów ten ostatni fakt został podany do publicznej wiadomości w Gdańsku w 1950 roku .
Polscy Żydzi napływający na Wybrzeże od marca 1945 r., przy współudziale, byłych więźniów obozów koncentracyjnych, a także „mischlingów” zorganizowali w czerwcu 1945 r. w Gdańsku pierwszy lokalny komitet żydowski. W jego rejestrach odnotowano wówczas 212 osób. Niestety nie wiemy, w których miastach województwa wówczas one mieszkały. W konsekwencji nie zdołałem ustalić, czy owa liczba obejmuje też osoby przebywające w Lęborku opanowanym przez wojska radzieckie 10 marca. Także w kolejnych informacjach statystycznych przesyłanych z Gdańska do CKŻwP do końca roku brakuje tego typu danych. Pewnym jest, że jednak, iż Żydzi byli w mieście już od pierwszych dni jego funkcjonowania w nowym reżimie. Byli to przede wszystkim byli więźniowie i więźniarki KL Stutthof.
Ich dokładnej liczby nie udało się dotąd ustalić.
W ogólnej kartotece ocalonych, przechowywanej w Warszawie , odnotowano nazwiska co najmniej 106 osób, które podały jako miejsce pobytu w chwili rejestracji Lębork. Tę liczbę, podobnie jak w przypadku innych miast, należy traktować jako minimalną. Po prostu nie wiemy, ile osób nie zgłosiło się do komitetu, gdyż w mieście przebywały zbyt krótko, a ile zdecydowało się ukrywać swoje pochodzenie narodowe. Nie wiemy też ile osób nie ujęto w kartotece, gdyż ich karty nie zostały wypełnione lub nie dotarły do Warszawy.
Ruch ludności ilustrują częściowo miesięczne sprawozdania statystyczne , przesyłane do CKŻwP, w których od stycznia 1946 r. do grudnia 1948 r. wyodrębniano liczbę Żydów, przebywających w Lęborku, według danych dostępnych lokalnemu komitetowi. To, co można ustalić w oparciu o źródła przedstawia się następująco. W styczniu 1946 r. odnotowano 34 osoby. Dla kolejnych trzech miesięcy nie ma danych, natomiast w maju zarejestrowano 71 osób. Liczba zarejestrowanych wzrosła w lipcu do 86 i taką wielkość podawano w sprawozdaniach do lutego 1947 r. Ale jest bardzo prawdopodobne, iż znacznie przewyższała ona liczbę tych, którzy w rzeczywistości mieszkali wówczas w mieście. Pozwalam sobie na to stwierdzenie, gdyż w marcu 1947 r., kiedy na terenie całego województwa przystąpiono w komitetach żydowskich do akcji weryfikacji-uaktualniania danych, podano iż liczba Żydów w Lęborku wynosiła tylko 24 osoby. Wprawdzie w kwietniu i w maju 1947 r. wymieniono wyższą liczbą, a mianowicie 88 osób, lecz nie ma pewności, czy nie mamy w tym przypadku do czynienia z pomyłką lub celowym zawyżaniem danych, bowiem w przekazach dotyczących okresu od czerwca 1947 r. do lipca 1948 r. powtarzają się tylko dwie liczby 23 i 24. Zaś dla ostatnich miesięcy, sierpień-grudzień 1948 r., podawano liczbę 17 zarejestrowanych osób.
Miesięczne informacje statystyczne w zestawieniu z ogólną listą osób zarejestrowanych dają podstawę do stwierdzenia, iż liczba Żydów przebywających w jednym czasie w mieście nie przekroczyła w latach czterdziestych kilkudziesięciu osób. Nie zdołałem ustalić, ile osób narodowości żydowskiej przybywało w mieście w pierwszym okresie, tzn. od wkroczenia wojsk radzieckich do końca 1945 r. Relatywnie duży wzrost w kolejnym półroczu wiązał się przypuszczalnie z napływem repatriantów, a zmniejszenie liczby w następnym okresie wynikał z exodusu zaistniałego po pogromie kieleckim (4 lipca 1946 r.), kiedy Polskę opuściło w ciągu pięciu miesięcy nieomal 100 tys. Żydów.
 
[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11]