PRZYCZYNEK DO HISTORII ŻYDÓW W LĘBORKU PO ZAKOŃCZENIU
II WOJNY ŚWIATOWEJ    [10]

  dom nr 18 przy Placu Klasztornym. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych mieszkał w Sopocie zegarmistrz i jubiler o tym samym nazwisku. Włożył on wiele starań w podtrzymanie przy życiu modlitewnych spotkań nielicznych w Trójmieście osób zdecydowanych pielęgnować religię mozaistyczną. Żydzi gromadzili się na nieformalnych spotkaniach religijnych w jego mieszkaniu jeszcze w latach siedemdziesiątych, gdy nie istniała kongregacja mojżeszowa. Wydaję się, iż mamy tu do czynienia z jedną i tą samą osobą, która po początkowym okresie pobytu w Lęborku osiadła następnie w Sopocie. Moryc Liwszyc z Sopotu był człowiekiem bardzo zdeterminowanym, gotowym nawet narazić się władzom nie zalegalizowanymi spotkaniami, byle tylko zachować wierność tradycji żydowskiej. Taki człowiek mógł być współzałożycielem kongregacji w Lęborku.
Anna Lewinson, według oryginalnego zapisu w „białej” karcie rejestracyjnej Lewinsonówna, urodziła się 19 stycznia 1916 r. w Warszawie. Ojciec miał na imię Piotr, matka Bluma (z domu Sosnowia). Również ona w chwili wybuchu wojny niemiecko-polskiej i niemiecko-radzieckiej mieszkała w Wilnie. Studiowała wówczas medycynę. 6 września 1941 r. trafiła do wileńskiego getta. Od 18 kwietnia 1944 r. była w obozie koncentracyjnym w Rydze, skąd przewieziono ją do Stutthofu. Wydaje się iż zapis nazwy ostatniego pod okupacją niemiecką dłuższego miejsca pobytu: Gottenhoft, może być błędnie zapisaną nazwą, którą Niemcy nadali Gdyni. Być może uciekła z „marszu śmierci”. Ale podała, że została wyzwolona przez Armię Czerwoną 10 marca 1945 r., co sugeruje, że przebywała wówczas w Lęborku. Jako adres zamieszkania w chwili rejestracji w Lęborku podała dom przy ul. Wyspiańskiego 1. Kontynuowała wtedy przerwane na skutek wojny studia. Nie wiemy jednak gdzie i w jakim trybie studiowała.
W roku 1950 zamarła w województwie gdańskim działalność wszystkich instytucji żydowskich. Kilkaset osób skorzystało w okresie od września 1949 r. do stycznia 1951 r. z możliwości legalnej emigracji do Izraela. Być może byli wśród nich także mieszkańcy Lęborka. W każdym razie, w późniejszym okresie w mieście żyły już tylko pojedyncze osoby pochodzenia żydowskiego.

Grzegorz Berendt

 
[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10]